قرص آکوتان یا ایزوترتینوین چیست و در چه مواردی استفاده می شود؟
قرص آکوتان یا ایزوترتینوین چیست و در چه مواردی استفاده می شود؟ داروی ایزوترتینوین که با نام های تجاری آکوتان و روآکوتان به فروش می رسد، برای درمان جوش ها و آکنه های کیستی شدید (که جوش های ندول nodular acne هم نامیده می شوند) تجویز می شود که به روش های درمانی دیگر مانند بنزوئیل پراکسید یا کلیندامایسین موضعی بر روی پوست یا تتراسایکلین یا مینوسایکلین خوراکی جواب نمی دهند. آکوتان به دسته ای از داروها به نام رتینوئیدها retinoid تعلق دارد. این دارو با کاهش چربی تولید شده بر روی صورت به نام سبوم sebum اثر می گذارد. سبوم به مقدار زیاد منجر به بروز جوش پوستی و جای زخم های دائمی می شود.
چگونگی مصرف کپسول آکوتان
قبل از مصرف دارو راهنمای مصرف آن را که به همراه دارو ارائه می شود، با دقت مطالعه کنید. اگر در مورد این دارو سوالی دارید، قبل از شروع مصرف حتما با پزشک خود مشورت کنید.
کپسول ایزوترتینوین باید به طور کامل بلعیده شود. از خراشیدن یا جویدن آن اجتناب کنید. این دارو معمولا دو بار در روز و به مدت 15 تا 20 هفته مصرف می شود یا میزان مصرف آن توسط پزشک مشخص می شود. بیشتر دستورالعمل های مربوط به مصرف آکوتان حاکی از آن است که این دارو باید همراه با غذا مصرف شود. با این حال سازمان غذا و دارو FDA تایید کرده است که ایزوترتینوین با برند Absorica قابل مصرف همراه با غذا یا بدون آن می باشد.
غذا میزان جذب آکوتان به خون را افزایش می دهد. برای اطلاعات بیشتر با پزشک مشورت کنید. داروی آکوتان باید با آب زیاد مصرف شود و حداقل تا 10 دقیقه بعد از مصرف آن از دراز کشیدن اجتناب شود. میزان مصرف آکوتان به شرایط بیمار، وزن وی و واکنش بدن فرد به این دارو بستگی دارد.
طی چند روز اول مصرف آکوتان شرایط پوستی شما ممکن است بدتر شود و این وضعیت 1 تا 2 ماه طول می کشد تا اینکه مزیت ها و اثرات کامل دارو را مشاهده کنید. اگر جوش ها با همان شدت دوباره عود کنند، دوره دوم درمان 2 ماه بعد از توقف مصرف دارو، شروع خواهد شد. تولید کننده های ایزوترتینوین مصرف طولانی مدت دارو را توصیه نمی کنند. بیشتر از زمان توصیه شده نباید از این دارو مصرف کرد.
ایزوترتینوین یا آکوتان از طریق پوست و ریه قابل جذب است، به همین دلیل می تواند به نوزاد متولد نشده آسیب بزند. خانم های باردار یا خانم هایی که قصد باردار شدن دارند، نباید داروی آکوتان مصرف کنند یا حتی گرد و غبار کپسول آن را تنفس کنند.
عوارض جانبی قرص آکوتان
مصرف آکوتان منجر به بروز موارد زیر خواهد شد:
- خشکی لب ها و دهان
- التهاب خفیف پلک ها یا لب ها
- زبر و خشک شدن پوست
- خون دماغ کردن
- مشکل معده
- نازک شدن موها
اگر هر یک از این موارد ادامه پیدا کرده یا بدتر شدند بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
برای جلوگیری از خشکی دهان می توانید از آب نبات های بدون قند یا قطعه های کوچک یخ استفاده کنید و در دهان بمکید، آدامس بدون قند بجوید یا از محرک های بزاق استفاده کنید.
به یاد داشته باشید که پزشک با بررسی مزیت ها و عوارض دارو و با آگاهی از اینکه مزیت های دارو برای شما بیش از عوارض آن است، آکوتان را تجویز کرده است. بسیاری از مصرف کنندگان آکوتان دچار هیچ عارضه جانبی جدی نمی شود.
عوارض جانبی جدی قرص آکوتان
عوارضی که در ادامه بیان می شوند به ندرت بروز می کنند، اما خیلی جدی هستند. در صورت مشاهده هر یک از این عوارض بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- نوسانات خلقی (افسردگی، رفتارهای خشونت آمیز و در موارد نادر خودکشی)
- خارش پوست
- درد کمر، عضلات و مفاصل
- علائم عفونت (مانند تب، گلو درد مداوم)
- بلع دردناک
- پوسته پوسته شدن کف دست ها و پاها
ایزوترتینوین به ندرت باعث بیماری پانکراس می شود که می تواند کشنده باشد. در صورت مشاهده هر یک از این علائم مصرف دارو را متوقف کرده و بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- معده درد شدید
- تهوع و استفراغ شدید یا مداوم
عوارض خطرناک ایزوترتینوین
در صورت مشاهده این عوارض نادر اما خطرناک آکوتان بلافاصله به پزشک مراجعه کنید:
- سردرد شدید
- تغییر در بینایی
- وزوز گوش
- از دست دادن شنوایی
- درد قفسه سینه
- زردی چشم ها یا پوست
- ادرار تیره
- اسهال شدید
- خونریزی مقعد
به ندرت ممکن است به آکوتان واکنش حساسیتی نشان دهید. با این حال در صورت مشاهده هر یک از نشانه های مربوط به واکنش حساسیتی به پزشک مراجعه کنید. این نشانه ها عبارتند از:
- بثورات پوستی
- خارش
- التهاب (به ویژه در صورت، زبان و گلو)
- سرگیجه شدید
- مشکل تنفسی
موارد بیان شده لیست کامل عوارض جانبی آکوتان نیستند. در صورت مشاهده هر نشانه دیگری که در اینجا به آنها اشاره نشد، به پزشک مراجعه کنید.
اقدامات احتیاطی در مصرف آکوتان
قبل از شروع مصرف قرص آکوتان اگر به این دارو یا هر داروی دیگری و یا هر نوع داروی مشتق ویتامین A (مانند دیگر داروهای رتینوئید از جمله ترتینوئین) حساسیت دارید، حتما به پزشک اطلاع دهید. این دارو ممکن است حاوی ترکیبات غیر فعال باشد ( مانند سویا و پارابن) که منجر به بروز واکنش های حساسیتی یا بروز سایر مشکلات می شوند. افرادی که به بادام زمینی حساسیت دارند، ممکن است به سویا هم حساسیت نشان دهند. برای جزئیات بیشتر با پزشک مشورت کنید.
قبل از شروع مصرف دارو در مورد سوابق پزشکی خود با پزشک معالج تان مشورت کنید، به ویژه اگر دچار مشکلات و بیماری های زیر هستید:
- دیابت
- سابقه خانوادگی یا شخصی ابتلا به چربی خون بالا (تری گلیسرید)
- سابقه خانوادگی یا شخصی ابتلا به اختلالات روانشناختی (مانند افسردگی)
- بیماری کبد
- چاقی و اضافه وزن
- اختلالات خوردن (مانند پرخوری عصبی)
- اعتیاد به الکل
- بیماری پانکراس
- مشکلاتی که منجر به کاهش تراکم استخوانی می شود (مانند پوکی استخوان، نرمی استخوان osteomalacia و کاهش تراکم استخوانی)
در دوره مصرف داروی آکوتان و تا یک ماه بعد از توقف مصرف دارو از اهدا خون جدا خودداری کنید.
قرص آکوتان یا ایزوترتینوین حساسیت پوست به خورشید را افزایش می دهد. در زمان مصرف این دارو مدت قرار گرفتن در معرض نور خورشید را محدود کنید. از قرار گرفتن در معرض نور خورشید و استفاده از تخت های سولاریوم و برنزه کننده اجتناب کنید. هنگام بیرون رفتن از خانه کرم ضد آفتاب و لباس های محافظ استفاده کنید. اگر دچار آفتاب سوختگی شده اید یا تاولی روی پوست خود مشاهده کنید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
ایزوترتینوین بر روی دید فرد مصرف کننده در شب تاثیر می گذارد. بنابراین اگر از این دارو مصرف می کنید، بعد از تاریک شدن هوا از رانندگی یا انجام هر کاری که نیازمند هوشیاری و دید کامل است اجتناب کنید.
اگر از لنز استفاده می کنید، در زمان مصرف آکوتان استفاده از لنز برایتان سخت خواهد بود. در این باره با پزشکتان مشورت کنید.
در زمان مصرف آکوتان و تا 6 ماه بعد از قطع مصرف آن از انجام برخی فرایندهای آرایشی و زیبایی، از جمله لیزر، استفاده از وکس و درم ابریژن اجتناب کنید. به علت بالا رفتن حساسیت پوست احتمال زخم شدن پوست وجود دارد.
از مصرف الکل در زمان مصرف آکوتان اجتناب کنید. مصرف الکل و آکوتان با هم خطر بروز برخی عوارض جانبی را افزایش می دهد.
برخی اطلاعات حاکی از آن است که مصرف آکوتان منجر به کاهش تراکم استخوانی می شود. بنابراین انجام ورزش هایی که احتمال افتادن یا برخورد با دیگران در آنها زیاد است (مانند فوتبال، بسکتبال، تنیس یا فوتبال امریکایی) ممکن است منجر به بروز مشکلات استخوانی و شکستگی استخوان شوند.
مصرف آکوتان برای کودکان
برخی یافته ها نشان داده اند مصرف آکوتان در کودکان باعث توقف رشد طبیعی کودک می شود. در این باره با پزشک مشورت کنید. به علاوه کودکان نسبت به برخی عوارض جانبی آکوتان حساسیت بیشتری نشان می دهند، به ویژه درد عضلات، درد مفاصل و کمر درد.
مصرف آکوتان برای سالمندان
سالمندان باید این دارو را با احتیاط بیشتری مصرف کنند، چرا که حساسیت این افراد به عوارض جانبی دارو، به ویژه تاثیرات آن بر استخوان ها، بیشتر است.
آکوتان در بارداری
مصرف کپسول یا قرص آکوتان توسط خانم باردار یا خانمی که ممکن است در دوره درمان باردار شود، اکیدا ممنوع است. اگر در حال مصرف این دارو هستید و باردار شده اید یا فکر می کنید که ممکن است باردار شده باشید، بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
در دروه مصرف دارو ماهانه و به طور منظم تست بارداری انجام دهید تا از عدم بارداری خود مطمئن شوید. اگر تست بارداری مثبت بود، بلافاصله مصرف دارو را متوقف کرده و به پزشک مراجعه کنید.
آکوتان و شیردهی
گفته می شود داروی آکوتان وارد شیر مادر می شود. به هرحال داروهای مشابه این دارو هم وارد شیر مادر می شوند. شیردهی به نوزاد در زمان مصرف آکوتان توصیه نمی شود.