اختلال وسواس شدید چیست؟
در اختلال وسواس، فکری استرسزا، ناخوشایند و بیربط دائم سراغ فرد میآید و فرد درنتیجه رنج ناشی از این فکر و عدم توانایی در بیان این رنج، احساس نیاز میکند که یک رفتار خاص را دائماً تکرار کند. افکار استرسزا، ناخواسته و بیربط که مداوم به ذهن خطور مینماید را «وسواس فکری» و زمانی که فرد احساس نیاز میکند تا یک رفتار خاص را مداوم تکرار نماید «اختلال وسواس فکری-عملی» میگویند. ممکن است اختلال وسواس، پایه ارثی و ژنتیک داشته باشد. وقایع ناخوشایند یا روابط ناسالم خانوادگی نیز اختلال وسواس را آغاز یا وخیمتر میکند.اختلال وسواس یا OCD میتواند در کودکی، در اغلب مواقع نزدیک دهسالگی خود را نشان دهد. بعید است بعد از سن ۳۰ سالگی اختلال وسواس آغاز شود.مبتلایان به وسواس به سبب اندیشههای ناخواسته و ناراحتکننده که مدام به ذهنشان خطور میکند، رنج زیادی میکشند و برای کنترل این رنج، بدون این که از آن صحبت کنند رفتارهایی تکراری از خود بروز میدهند. برای نمونه، خانمی که وسواس فکری کثیف بودن دستش او را از درون مدام آزرده میسازد، بدون این که رنج خود را بگوید شاید در طول روز دستش را پنجاه بار بشوید. (وسواس عملی)
علائم اختلال وسواس
تاکنون فهمیدیم که اختلال وسواس دو دسته علامت دارد: علائم ناشی از وسواس فکری و علائمی به دنبال وسواس عملی. این علائم رنج آور هستند، وقت زیادی از فرد تلف میکنند و ممکن است کارکرد او را کم کنند.موضوع وسواس فکری در افراد بسیار متنوع است و با ترس همراه است. شایعترین انواع آن به قرار زیر هستند:
- ترس از آلودگی و کثیفی
- ترس از تصادف و اقدامات خشن دیگران (مثل وسواس قفل بودن در خانه به دلیل ترس از دزدی)
- ترس از اقدام خشن یا سوءرفتار جنسی خود (مثلاً مادری مهربان که میترسد فرزند خودش را خفه کند.)
- ترس از بینظمی و قرینه نبودن اشیا و وسایل (مثلاً چینش نامنظم غذا در بشقاب)
بیشتر مبتلایان به اختلال وسواس شدید میدانند که این ترس و اضطراب آنها منطقی نیست و سعی میکنند آن را نادیده بگیرند و سرکوب کنند. گاهی هم برای رهایی موقت از آن، یک رفتار تکراری انجام میدهند.وسواس عملی همین رفتاری است که دائماً تکرار میشود تا اضطراب ناشی از وسواس فکری کاهش پیدا کند. وسواس عملی لزوماً با ریشههای اضطراب ارتباط منطقی ندارد. نمونههایی از وسواس عملی:
- شستن دست یا حمام زیاد و مداوم
- پرهیز از دست دادن با دیگران یا دست زدن به دستگیرهی در
- چک کردن مداوم قفل یا اجاق گاز
- شمردن مکرر اجسام و اشیا
- چینش بیش از حد منظم وسایل در خانه یا محل کار
- خوردن غذاها با ترتیب بسیار خاص
- تکرار دعایی خاص به طور مداوم
هر کدام از ما ممکن است در لحظهای احساس نیاز کنیم که قفل در را چک کنیم یا دستمان را دوباره بشوییم؛ لزوماً هر کسی این کار را کرد اختلال وسواس ندارد. کسانی که وسواس دارند وسواس فکری و عملی آنها شدیداً استرسزا و بیش از حد معقول است، زمان زیادی را برای رفتار وسواسی هدر میدهند، در خانه، محل کار یا در روابطشان اختلال ایجاد میشود و حتی ممکن است به سبب تکرار زیاد یک رفتار به خودشان آسیب بزنند.بعید است اختلال وسواس خودبهخود برطرف شود. اگر آن را درمان نکنیم، ممکن است علائم آن تا سالها ادامه پیدا کند. فردی که دچار وسواس است معمولاً علائم را ۵ تا ۱۰ سال تحمل میکند و بعد به پزشک متخصص اعصاب و روان (روانپزشک) مراجعه میکند. دقت کنیم که هیچ پیشگیری برای اختلال وسواس وجود ندارد.
درمان اختلال وسواس
موفقترین درمان برای اختلال وسواس به کار بردن ترکیب دارودرمانی و رواندرمانیست. گاهی افسردگی یا یک بیماری دیگر علاوه بر اختلال وسواس در فرد وجود دارد و درمان آن بیماری، به کنترل وسواس بسیار کمک میکند. پیدا کردن درمان ایدهآل برای هر فرد مبتلا به بیماری وسواس همیشه راحت نیست و گاهی باید چندین و چند بار به همان پزشک متخصص اعصاب و روان مراجعه کنیم و درمانهای مختلف را بیازماییم تا به بهبودی دست پیدا کنیم.تکنیکهای رواندرمانی متعددی برای کمک به درمان مبتلایان به وسواس وجود دارد. مهم است در مرحله نخست، بیمار آموزش لازم را درباره ماهیت وسواس و درمانها دریافت کند و حمایت لازم را از خانواده، دوستان و گروه های حمایتی بگیرد.
منبع: وبسایت دکتر عبیدی
مطالب بیشتر:
تومور ستون فقرات چیست؟
علت گزگز و مور مور دست و پا چیست؟
علائم خونریزی مغزی و درمان آن